Kunst om op te zitten, gemaakt door zeven kunstenaars

7 Waterschapsbanken langs Vecht en Regge

Deze zeven objecten langs de Vecht en Regge zijn echte kunstwerken. Ze zijn deels gemaakt van Bentheimer zandsteen en ontworpen door zeven verschillende kunstenaars. Ze staan allemaal op plekken waar je mooi kunt gaan zitten en naar het water kijken.

Al deze banken delen de Bentheimer zandsteen. Maar die steen is méér dan een materiaal — het is het geheugen van de rivier. Eeuwenlang voeren schippers met hun zompen over de Vecht, beladen met zware blokken uit Bad Bentheim. Ze smokkelden om tolgelden te omzeilen, gooiden ballast overboord bij laag water. Die blokken liggen er deels nog in de Vecht. De zandsteen in de kunstbanken is soms letterlijk uit de rivier opgebaggerd.

Hoe het begon: het Jaar van de Vecht

In 2005 ging het beheer van de Overijsselse Vecht over van het Rijk naar de waterschappen.
Daar werd iets bijzonders van gemaakt. Samen met Kunst en Cultuur Overijssel (KCO) zochten zij zeven jonge kunstenaars die elk een bank mochten ontwerpen.
Niet zomaar een bank, maar een kunstwerk — en elk ontwerp moest Bentheimer zandsteen bevatten.

Bentheimer steen omdat deze eeuwenlang dé verbinding was tussen Duitsland en Nederland.
Van 1450 tot 1850 transporteerden schippers met zompen — platbodems — het zware zandsteenblokken van Bad Bentheim stroomafwaarts over de Vecht. Het was het bouwmateriaal voor kerken, kastelen en grote gebouwen, tot aan het Koninklijk Paleis op de Dam en de Dom van Utrecht toe.

Op 20 juli 2005 werd de eerste bank onthuld in Ommen. De rest volgde. Bij sommige banken staat een informatiebord waarop de kunstenaar het ontwerp en de plek toelicht.
Zes staan er nog — de bank bij Junne is inmiddels verdwenen.

KCO de organisatie die ruim vijftig jaar culturele instellingen in de provincie ondersteunde, is op 4 december 2012 failliet verklaard. Dat maakt het moeilijk om informatie te vinden over de banken.

Een overzicht van de banken

De zeven banken en hun makers

• Gramsbergen (De Haandrik)
  
  Miguel Peres dos Santos is een beeldend kunstenaar wiens werk de verbinding tussen natuur, materiaal en plek centraal stelt. Hij maakt werk in de openbare ruimte.
  
  Zijn waterschapsbank staat bij sluiscomplex De Haandrik, langs de Vecht. Het ontwerp combineert Bentheimer zandsteen met hout.
  
  GPS locatie: 52.622002,6.698442

• Marienberg
  
  Janneke Drulman is een multidisciplinair beeldend kunstenaar en theater- en tentoonstellingsvormgever uit Zwolle. Haar kunstwerken bestaan onder meer uit schilderijen, installaties en ruimtelijk werk waarin de geschiedenis van het landschap een grote rol speelt.
  
  Het object fungeert letterlijk als bank, bedoeld om voorbijgangers een moment van rust te bieden bij de stuw. Het nodigt uit om te kijken naar de overgang tussen het door mensen gemaakte waterwerk (de stuw) en het natuurlijke landschap.
  
  GPS locatie: 52.520344,6.565731
  
  
• Junne — verdwenen
  
  Onbekend — Er is geen documentatie te vinden ove r deze verdwenene bank.
  
  Net ten oosten van Ommen, bij het kleine gehucht Junne, stond ooit de tweede waterschapsbank. Hij is inmiddels verdwenen, om een reden die niet goed gedocumenteerd is. De plek zelf is er nog, vlak bij de stuw van Junne — een van de zeven historische stuwen die na de kanalisering van de Vecht in 1920 werden gebouwd.
  
  GPS locatie: 52.5272 ,6.4981
  
  
• Archem — draadbank
  
  Karin Gerfen omschrijft haar werk als ‘ruimtelijke draadtekeningen’ — driedimensionale installaties die eerder lijken op tekeningen in de lucht dan op traditionele sculpturen. Ze werkt voor waterschappen, gemeenten en culturele instellingen, en combineert autonome kunst met educatieve projecten. Voor Waterschap Regge en Dinkel ontwierp ze deze bank bij Archem, waarbij ze Bentheimer zandsteen verwerkte in een ontwerp dat zij zelf omschrijft als een ‘draadbank’.
  
  Licht, lijnenspel, zandsteen. Bij Archem, een gehucht onder de rook van Ommen, loopt het Pieterpad vlak langs de oever — en daar staat Gerfen’s bank. Niet zwaar of massief, maar bijna vluchtig van karakter: draad en steen in dialoog met de omgeving. Rondom Archem liggen historische hofsteden die via eeuwenoude wegen met elkaar
  verbonden waren.
  
  GPS locatie: 52.469959, 6.452102
  
  
• Ommen — ‘Vechtsiel’ van Kees Hoogendam
  
  Kees Hoogendam is een Zwolse ontwerper, bouwer en kunstenaar die zich thuis voelt tussen interieur, meubilair en kunst in de openbare ruimte. In zijn werk zoekt hij de grens tussen ontwerp en sculptuur op.
  
  Hoogendam noemde zijn bank Vechtsiel — een woordspeling op de ziel van de rivier. Het ontwerp stelt een denkbeeldig fossiel voor: de ruggengraat van een prehistorisch wezen, met scherpe ribben die naar buiten steken. De ruggengraat is van Bentheimer zandsteen, de ribben van gepoedercoat staal. Ja, je kunt erop zitten — maar comfortabel is anders. En dat is precies de bedoeling: het bankje houdt je scherp.
  
  GPS locatie: 52.517442 ,6.423724
  
  
• Vilsteren — Twee Tronen
  
  Jacomijn Schellevis is een veelzijdig beeldend kunstenaar die als thema het proces van leven en sterven centraal stelt in haar werk.
  
  Schellevis ontwierp niet één bank, maar twee tronen — naast elkaar, uitkijkend over de Vecht. Ze staan opgesteld tussen twee rijen bomen, waardoor de boomstammen als muren fungeren en de bladeren als plafond: een soort openluchtkathedraal. Vorstelijk zitten, met de rivier als podium.
  
  GPS locatie: 52.521484, 6.336019
  
  
• Vechterweerd / Dalfsen
  
  Sjef Meijman is een beeldend kunstenaar die in 2005 de opdracht kreeg voor de westelijkste waterschapsbank, bij stuw Vechterweerd bij Dalfsen. Verdere informatie over zijn werk is te vinden op de informatieplaat bij de bank zelf.
  
  De Kubussen. Het bankje is geïnspireerd op de beweging van water.
  
  
  GPS locatie: 52.518717, 6.212972